ေမး- ႏွစ္စဥ္လူဘယ္ႏွစ္ဦးေရာဂါျဖစ္ပါသလဲ။
ေျဖ- ႏွစ္စဥ္လူသန္း (၅၀)မွ (၁၀၀)ခန္႔ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ကူးစက္ခံရပါတယ္။ ႏိုင္ငံေပါင္း (၁၀၀)ေက်ာ္မွာ ကပ္ေရာဂါသဖြယ္ျဖစ္ေနပါတယ္။
ေမး- ေရာဂါရဲ႕ သေဘာသဘာ၀ကဘာလဲ။
ေျဖ- အပူပိုင္းေဒသမွာျဖစ္တဲ႔ ေရာဂါပါ။ DENGUE VIRUS ေၾကာင္႔ျဖစ္ျပီး၊ အဲဒီေရာဂါပိုးကို သယ္ေဆာင္ေပးတဲ႔ အရာကေတာ႔ ျခင္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ျခင္ထဲမွာ ျခင္က်ား၊ ျခင္က်ားဆိုၿပီးရွိရာ Aedes egypti ဆိုတဲ႔ျခင္မ်ား ကေတာ႔ကူးစက္ပါတယ္။
ေမး- ေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာေတြကဘာလဲ။
ေျဖ- ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရသူဟာ အမ်ားအားျဖင္႔ ေရာဂါလကၡဏာမျပတာ (သို႔) သာမန္အဖ်ားလကၡဏာသာျပ တတ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ႔ ပိုျပင္းထန္တဲ႔ ဖ်ားနာမႈျဖစ္တာ၊ တခ်ိဳ႕အနည္းစုမွာေတာ႔ အသက္အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစ တဲ႔အထိ ေရာဂါျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးရွိတဲ႔ ျခင္ကိုက္ခံရၿပီး ၄-၁၄ ရက္ၾကာမွာ ေရာဂါလကၡဏာစျပတတ္ပါ တယ္။ အဲဒီ ၄-၁၄ ရက္ဆိုတာ ပိုးေမြးခ်ိန္လို႔ေခၚပါတယ္။ တခ်ိဳ႕လည္း ၄-၇ ရက္ပဲရွိပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားေလ႔ ရွိတဲ႔ ေဒသျဖစ္တဲ႔အပူပိုင္းေဒသကို ခရီးထြက္ရာမွာ ျပန္လာၿပီး ၁၄ ရက္အတြင္း ေရာဂါလကၡဏာမျပရင္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ကူးစက္ခံရျခင္းမရွိဘူးလို႔ ယူဆႏိုင္ပါတယ္။
ေမး- ေရာဂါလကၡဏာရဲ႕ ျဖစ္စဥ္ကို သိလိုပါတယ္။
ေျဖ- (၃)ပိုင္းရွိပါတယ္။ ရိုးရိုးဖ်ားနာတာရယ္။ အေရးႀကီးတဲ႔ ကာလရယ္နဲ႔ နာလန္ထကာလဆိုၿပီး သံုးပိုင္းခြဲထား ပါတယ္။
ရိုးရိုးဖ်ားနာတယ္ဆိုတာ အဖ်ားႀကီးၿပီး မၾကာခဏ ၁၀၄ ဒီဂရီဖာရင္ဟိုက္အထိ အပူရွိန္ရွိတတ္ၿပီး ကိုယ္လက္နာက်င္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္းစတာေတြဟာ ၂-၇ ရက္အထိျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အေရျပားနီျခင္း၊ ဆံခ်ည္မွ်င္ေသြးေၾကာေလးေတြ ေပါက္လို႔ ေသြးေျခဥ (သို႔) အနီစက္ေလးေတြေပၚတတ္ပါတယ္။ ဒါ႔အျပင္ ပါးစပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းကေန ေသြးအနည္း ငယ္ထြက္တတ္ပါတယ္။
အေရးႀကီးကာလဆိုတာ ဆံခ်ည္မွ်င္ေသြးေၾကာေလးေတြ ေပါက္တာေတြမ်ားတဲ႔အတြက္ ေသြးရည္ ၾကည္ဆံုးရွံုးမႈေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင္႔ ေသြးေၾကာနံရံ ထိခိုက္မိတဲ႔အတြက္ ခုလိုျဖစ္ရတာပါ။ အဲဒီအခါမွာ ေသြးရည္ၾကည္နည္းတဲ႔အတြက္ ေသြးေပါင္က်တာတို႔ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ အဓိက၀မ္း တြင္းကလီစာဆီကို ေသြးေရာက္မႈနည္းတာတို႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
ေသြးေၾကာနံရံပ်က္စီးမႈကို ျပဳျပင္လို႔ေတာ႔မရေပမယ္႔ ဆံုးရွံုးသြားတဲ႔ ေရဓာတ္ကို ျဖည္႔စက္မႈေတာ႔ လုပ္ေနရပါမယ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ သူ႔ရဲ႕သတ္မွတ္ခ်ိန္ ေက်ာ္လြန္သြားရင္ ေသြးေၾကာအျပင္ကို ေရာက္ေနတဲ႔ ေသြးရည္ ၾကည္ေတြဟာ ေသြးေၾကာတြင္းတစ္ဖန္ျပန္၀င္ၿပီး နာလန္ထကာလကို ေရာက္သြားပါတယ္။ လူနာလည္းသက္ သာလာပါတယ္။ တစ္ခု သတိထားရမွာကျပင္းထန္ေရာဂါျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ေသြးေပါက္က်တဲ႔အတြက္ လိုအပ္တဲ႔ ေဇာက္ထိုးပုလင္း ခ်ိတ္တာေတြလုပ္တဲ႔အတြက္ အရည္ဓာတ္ပမာဏက မ်ားေနတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအရည္ဓာတ္ မ်ားတာဟာ ဦးေႏွာက္ကို သက္ေရာက္မႈရွိလွ်င္ တက္တာေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။
ေမး- ေရာဂါကူးစက္ခံရပံုကို သိလိုပါတယ္။
ေျဖ- ျခင္က်ားဆိုတာ ပံုမွန္အားျဖင္႔ ေျမာက္လတၱီတြင္ (၃၅)ဒီဂရီနဲ႔ ေတာင္လတၱီတြင္ (၃၅)ဒီဂရီ၊ ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္ေအာက္ (၁၀၀၀)မီတာ၊ (၃၃၀၀)ေပတြင္ ေနထိုင္ပါတယ္။ ေန႔ဖက္တြင္ ကိုက္တတ္ၿပီးျခင္တစ္ခ်က္ ကေလးကိုက္တာနဲ႔တင္ ကူးစက္တတ္ပါတယ္။
ခင္ဟာ ပထမေရာဂါရွိတဲ႔ လူရဲ႕ေသြးကိုစုပ္တယ္။ ၿပီးေတာ႔ သူ႔ရဲ႕တံေတြးဂလင္းထဲမွာ အဲဒီပိုးကို စုထားတယ္။ ေနာက္တစ္ခါ အဲဒီပိုးကို သြန္ခ်ခဲ႔ၿပီးမွေနာက္ၿပီး ေသြးျပန္စုပ္ပါတယ္။ လူ႔ေသြးဟာျခင္ရဲ႕ မ်ိဳးဥေတြ အတြက္ အာဟာရျဖစ္ေစပါတယ္။ ျခင္မွာ အဲဒီေရာဂါပိုး၀င္ေနေသာ္လည္း ျခင္က အဲဒီေရာဂါမခံစားရပါ။ ျခင္ရဲ႕ မ်ိဳးဥေတြကို စြတ္စို အရိပ္ရတဲ႔ေနရာမွာ ဥ ဥေလ႔ရွိပါတယ္။ ၿခံဳႏြယ္ပိတ္ေပါင္းေတြ ေရ၀ပ္ေနတဲ႔ တာယာ၊ ေရပံုး၊ ေရကန္ေတြဟာ ျခင္ေပါက္ပြားဖို႔ ေကာင္းတဲ႔ေနရာေတြပါ။ စီးဆင္းေနတဲ႔ေရေျမာင္း၊ သံုးေနတဲ႔ေရတိုင္ကီ၊ စဥ္႔အိုး ေတြမွာ ျခင္မေပါက္ပြားပါဘူး။ ဒါေၾကာင္႔ ျခင္မေပါက္ပြားေအာင္ ဖံုး၊ သြန္၊ လဲ၊ စစ္ ဆိုတာေတြလုပ္ရပါတယ္။
ေမး- ျခင္အျပင္ တစ္ျခားအေၾကာင္းေတြကေရာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ ကူးစက္တတ္ပါသလား။
ေျဖ- ေရာဂါကူးစက္ခံရတဲ႔ ေသြးကို သြင္းမိျခင္း၊ ကိုယ္တြင္း အဂၤါအစိတ္အပိုင္း လွဴဒါန္းျခင္းေၾကာင္႔ ကူးစက္ႏုိင္ သလို သေႏၶသားအား ကူးစက္ျခင္းေတာင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ႏို႔စို႔ကေလးမ်ားႏွင္႔ ကေလးငယ္မ်ားတြင္ ေရာဂါျပင္းထန္စြာ ျဖစ္ပြားေလ႔ရွိပါတယ္။ ထို႔အျပင္ ထူးျခားခ်က္မွာ အာဟာရဓာတ္မျပည္႔၀တဲ႔ ကေလးနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ နာတာရွည္ေရာဂါျဖစ္ေနသူ၊ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါနဲ႔ ဆီးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ေန သူေတြမွာျဖစ္ရင္ အသက္အႏၱရာယ္ရွိပါတယ္။
ေမး- ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ဘယ္လို ထိန္းခ်ဳပ္မလဲ။
ေျဖ- ျခင္မေပါက္ပြားေအာင္ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းက အဓိကပါ။ ျခံဳႏြယ္ရွင္းလင္းျခင္း၊ ေရ၀ပ္၊ ေရေသမျဖစ္ေအာင္ ရွင္းလင္းျခင္း၊ ေရထဲသို႔ပိုးသတ္ေဆး (သို႔) ဇီ၀ ထိန္းခ်ဳပ္ပစၥည္းမ်ားထည္႔ျခင္း၊ ျခင္ေပါက္ဖြားႏုိင္တဲ႔ေနရာကို ပိုး သတ္ေဆးျဖန္းျခင္း၊ ျခင္ကိုက္မခံရေအာင္ လံုျခံဳစြာ၀တ္စားဆင္ယင္ျခင္း၊ ျခင္ေထာင္ေထာင္၍ အိပ္စက္ျခင္း၊ ျခင္အကိုက္မခံရေလေအာင္ လိမ္းေဆး (DEET) လိမ္းျခင္းမ်ားကို လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
Credit to:
Health Care Journal
No comments:
Post a Comment
အဆင္မေျပပါက Commentမွာ မွာၾကားႏိုင္ပါတယ္။